Bạo lực học đường và ngưỡng cửa đại học

Theo báo Korea JoongAng Daily ngày 4-11, nhóm 6 trường đại học quốc gia lớn ở Hàn Quốc đã đánh rớt 45 thí sinh trong kỳ tuyển sinh năm ngoái vì các em này từng bị kỷ luật vì bắt nạt học đường (tính từ tiểu học). 

Ở Hàn Quốc, học sinh nộp đơn vào đại học qua hai hình thức chính: tuyển sinh sớm, dựa vào học bạ và phỏng vấn, và tuyển sinh thường, chủ yếu dựa vào điểm thi CSAT (kỳ thi đại học quốc gia). 

Tại Đại học Quốc gia Pusan, có 8 sinh viên (gồm 6 trường hợp tuyển sinh sớm) bị từ chối do bị trừ điểm liên quan đến bạo lực học đường. Đại học Quốc gia Kyungpook từ chối nhiều nhất: 22 thí sinh.

Korea JoongAng Daily lưu ý còn 4 trường đại học quốc gia khác (Chonnam, Jeju, Chungnam và Chungbuk) không từ chối bất kỳ thí sinh nào, vì các trường này chỉ xem xét hồ sơ bạo lực học đường trong một số diện tuyển sinh hạn chế, chẳng hạn như tuyển sinh vận động viên.

Mọi thứ sẽ thay đổi bắt đầu từ năm tới, khi tất cả các trường đại học ở Hàn Quốc sẽ phải bắt buộc trừ điểm đối với thí sinh có quá khứ bạo lực học đường, bất kể hình thức tuyển sinh. Sự thay đổi này không phải tự nhiên xảy ra mà được thúc đẩy bởi những vụ việc gây phẫn nộ dư luận. 

Điển hình, con trai một cựu công tố viên từng bị chuyển trường vì bắt nạt bạn học nhưng vẫn được nhận vào Đại học Quốc gia Seoul (SNU). Theo chính sách từ năm 2014, ai từng vô sổ bìa đen vì bạo lực học đường sẽ chỉ bị trừ 2 điểm trong kỳ thi CSAT.

Trên tạp chí Times Higher Education, Terri Kim, giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Yonsei, đánh giá chính sách mới có mặt tích cực, giúp nâng trách nhiệm cá nhân, gửi đi thông điệp rằng bắt nạt sẽ để lại dấu vết thật, ảnh hưởng thật. 

Nhưng bà cũng cảnh báo rằng rất khó xác minh độ chính xác của các cáo buộc bắt nạt. Càng khó hơn khi một lỗi lầm ở tuổi thiếu niên có thể đi theo học sinh đến ngưỡng cửa đại học. Nói cách khác, đây vẫn là giải pháp mang tính khắc phục hơn là xử lý tận gốc. 

Sự thật là ngày càng có nhiều học sinh bị cáo buộc bắt nạt thuê luật sư và đệ đơn kiện hành chính nhằm lật lại các quyết định kỷ luật. Trước tình hình một vết kỷ luật có thể khiến học sinh mất cơ hội vào trường mơ ước, các bậc cha mẹ lập tức chuyển từ tâm thế thuận theo nhà trường sang "phải phòng thủ pháp lý".

The Chosun Daily ghi nhận những vụ việc lẽ ra được xem là mâu thuẫn bạn bè như một nữ sinh bị bạn tố "nhìn và cười khiến em đau lòng" cũng được gia đình thuê luật sư với chi phí 5 triệu won, quy trình điều tra 2 tháng. 

Ở Daegu, một học sinh khác bị tố bắt nạt chỉ vì những đoạn chat có câu chửi thề bị cắt ra khỏi ngữ cảnh, gia đình cũng thuê luật sư. Điện thoại của các văn phòng chuyên vụ án bạo lực học đường ở Seoul tăng gấp đôi cuộc gọi, hợp đồng tăng gấp rưỡi. 

Ở Gangnam, Mok-dong, gần như phiên họp nào của ủy ban bạo lực học đường cũng có luật sư ngồi bên. Phí tư vấn 30 phút là 40.000 won. Phí trọn vụ có thể từ 3 triệu lên 30-40 triệu won. Vì lẽ đó, các công ty luật tất nhiên không có lý do gì để từ chối, thậm chí còn khuyến khích phụ huynh học sinh đáo tụng đình.

"Những cuộc chiến pháp lý này đang biến các vụ bạo lực học đường thành công cụ kiếm lợi, đồng thời tạo ra một vòng luẩn quẩn gây tổn hại đến môi trường học đường" - Korea JoongAng Daily bình luận.

Theo các chuyên gia, vấn đề căn bản nằm ở chỗ đại học là khâu cuối, trong khi bạo lực thường nảy sinh từ rất sớm. Nếu phần gốc tức giáo dục cảm xúc, can thiệp sớm, hỗ trợ nạn nhân, bảo vệ người tố cáo không được làm mạnh thì việc chặn ở cửa đại học chỉ là bước xử lý muộn. Bởi suy cho cùng cách làm này có tác dụng tượng trưng, có giá trị răn đe nhưng không thay thế được việc làm cho lớp học trở nên an toàn hơn ngay từ cấp tiểu học.

Một số học giả ở Đại học Yonsei nói thẳng rằng nếu Bộ Giáo dục Hàn Quốc áp dụng chính sách không khoan nhượng ở cấp phổ thông, ra khung pháp lý rõ ràng, hỗ trợ pháp lý cho nạn nhân, bịt lỗ hổng để gia đình thủ phạm không kéo dài vụ việc nhiều năm… thì đại học đã không phải gánh vai tòa phúc thẩm đạo đức như bây giờ.

Dẫu vậy, không thể phủ nhận một điểm tích cực. Với việc gắn hành vi ở tuổi đi học với hệ quả ở tuổi vào đại học, xã hội Hàn Quốc đang nâng chuẩn đạo đức công khai của mình. 

Trong một nền giáo dục mà bảng điểm, hoạt động ngoại khóa, chứng chỉ quốc tế từng là công cụ làm đẹp hồ sơ thì việc thêm một cột "hành vi" vào bảng đánh giá có thể khiến học sinh phải nghĩ lại trước khi tham gia tẩy chay bạn, lập nhóm chat cô lập bạn hay đẩy bạn yếu thế ra ngoài. 

Nhưng để cột "hành vi" này không biến thành món hàng trên thị trường luật sư, hệ thống cần minh bạch hơn, công bằng hơn và đặc biệt là phải có kênh giúp những học sinh từng sai lầm có cơ hội sửa chữa thật sự, chứ không bị đóng dấu vĩnh viễn.