Tại hội thảo "Mô phỏng lâm sàng trong đào tạo y khoa Việt Nam: Thực trạng và định hướng phát triển" diễn ra ngày 30-5, nhiều chuyên gia cho rằng việc mở quá nhiều trường đào tạo ngành y đang làm giảm cơ hội thực hành lâm sàng của sinh viên y khoa, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

Sinh viên y khoa chủ yếu đứng nhìn

Hội thảo do Trung tâm Huấn luyện nâng cao mô phỏng lâm sàng Trường Y (Trường đại học Y Dược TP.HCM) tổ chức, thu hút sự tham gia của các chuyên gia giáo dục y khoa và nhiều cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe trên cả nước.

PGS.TS Vũ Minh Phúc (Trường Y, Trường đại học Y Dược TP.HCM) cho biết sai sót y khoa trên thực tế vẫn còn ở mức cao, trong khi nhiều trường lại tự tin quá mức trong đào tạo.

Theo bà Phúc, việc số lượng trường đào tạo ngành y tăng nhanh khiến cơ hội thực hành lâm sàng của sinh viên không đồng đều.

Trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an toàn người bệnh ngày càng cao, sinh viên y khoa thường chỉ đứng nhìn, thay vì trực tiếp thực hành trên bệnh nhân. Hầu hết học viên, sinh viên y khoa học một cách thụ động và không hiệu quả.

"Không thể để người học lần đầu tiếp xúc với bệnh nhân thật trong quá trình học tập. Đây là lý do các trường y cần phát triển mạnh mô phỏng lâm sàng", bà Phúc nhấn mạnh.

ThS.BS Phạm Thị Mỹ Ngọc - Giám đốc Trung tâm Giáo dục y học và Huấn luyện kỹ năng y khoa, Trường đại học Y Dược Cần Thơ - cũng cho biết số lượng sinh viên ngày càng đông khiến cơ hội học trực tiếp trên người bệnh giảm đáng kể, không chỉ với sinh viên đại học mà cả học viên sau đại học.

Phương pháp dạy học bên giường bệnh vốn là hình thức đào tạo truyền thống nay cũng gặp nhiều hạn chế khi người học phải đứng theo lớp đông, thay vì được hướng dẫn theo nhóm nhỏ như trước.

Không thể để người học "thử lần đầu" trên người bệnh thật

Theo các chuyên gia, sinh viên y khoa cần được rèn luyện nhiều kỹ năng trước khi bước vào môi trường lâm sàng, từ khám bệnh, thực hiện thủ thuật đến giao tiếp, xử lý tình huống và phối hợp với đồng nghiệp.

Mô phỏng lâm sàng tạo ra môi trường học tập an toàn và được kiểm soát, cho phép người học thực hành, nhận phản hồi và cải thiện năng lực mà không gây ảnh hưởng đến người bệnh.

Theo bà Phúc, giáo dục dựa trên mô phỏng là phương pháp tái hiện môi trường lâm sàng để người học được trải nghiệm và nhận phản hồi trong quá trình học tập.

Giá trị của mô phỏng không chỉ nằm ở hệ thống thiết bị hiện đại mà còn phụ thuộc vào cách thiết kế tình huống, năng lực giảng viên, chất lượng phản hồi và phần thảo luận sau thực hành (debriefing). 

Đây là giai đoạn giúp người học nhận diện điểm mạnh, hạn chế và điều chỉnh trước khi làm việc với bệnh nhân thật.

Đầu tư công nghệ chưa phải yếu tố quyết định

Hiện chỉ có Trường đại học Y Dược TP.HCM và Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đạt chứng nhận chuẩn của Hiệp hội Mô phỏng thế giới. Theo bà Phúc, việc đạt chuẩn không đơn thuần nằm ở quy mô cơ sở vật chất hay trang thiết bị hiện đại.

Nhiều trường đang tập trung đầu tư công nghệ đắt tiền nhưng chưa chú trọng đúng mức đến hoạt động dạy và học. Chất lượng thảo luận sau thực hành còn yếu, thiếu đội ngũ giảng viên được đào tạo bài bản về mô phỏng, trong khi nội dung giảng dạy vẫn thiên về kỹ thuật mà chưa quan tâm đầy đủ đến tư duy lâm sàng, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý khủng hoảng và an toàn người bệnh.

Một hạn chế khác là việc đánh giá hiệu quả đào tạo còn thiếu đồng bộ. Các trường chưa theo dõi được mức độ vận dụng kiến thức và kỹ năng mô phỏng của sinh viên khi bước vào môi trường bệnh viện thực tế.

"Mô phỏng lâm sàng hiệu quả phụ thuộc rất nhiều vào thiết kế giáo dục hơn là công nghệ đắt tiền", bà Phúc nhận định.

Trường đại học Công nghệ TP.HCM bắt đầu tuyển sinh, đào tạo bác sĩ

Trường đại học Công nghệ TP.HCM sẽ tuyển sinh, đào tạo bác sĩ y khoa trình độ đại học chính quy từ năm 2026. Trường sẽ dành nhiều học bổng cho sinh viên khóa đầu ngành này.