Mỹ: Mua súng dễ như mua... Lego

TTCT - Nhiều người biết ở Mỹ việc sở hữu súng được quy định trong hiến pháp liên bang và luật pháp bang, dù mỗi bang có thể khác nhau ít nhiều. Nhưng việc mua súng dễ dàng một cách đáng lo ngại như thế nào thì hẳn không phải ai cũng hình dung được.

Sau vụ xả súng kinh hoàng khiến 19 em học sinh và 2 giáo viên Trường tiểu học Robb ở thành phố Uvalde, bang Texas (Mỹ) thiệt mạng ngày 24-5 vừa rồi, nhiều câu hỏi về kiểm soát súng đạn lại được nêu ra ở quốc gia có nhiều súng nhất hành tinh - ước tính 400 triệu khẩu đang lưu hành trong một dân số 330 triệu người.

Chỉ 5 cú nhấp chuột

Người ta không biết việc kẻ gây án đặt mua khẩu súng trường bán tự động DDM4V7 (một trong hai khẩu hắn đã mua chỉ vài ngày sau khi tròn 18 tuổi) có gì khó không.

Để trả lời câu hỏi đó, trang tin Quartz đã làm một “thí nghiệm”: lên mạng tìm mua đúng khẩu súng mà kẻ gây án đã dùng, để rồi phát hoảng nhận ra mua súng chưa bao giờ dễ dàng đến thế: chỉ cần 5 cú nhấp chuột. Sở dĩ họ biết được chính xác khẩu súng cần mua vì kẻ xả súng thậm chí đã đăng lên mạng bản chụp hóa đơn mua súng của hắn, được trang Daily Dot đăng lại.

Theo đó, Quartz đặt mua qua mạng một khẩu súng AR-15 do Hãng Daniel Defense tại bang Georgia sản xuất có giá bán online 1.870 USD cộng thêm thuế và được miễn phí “ship” hàng từ nơi sản xuất tới cửa hàng súng địa phương. Trên trang web bán hàng, có tới 46 đánh giá 5 “sao” cho khẩu DDM4V7, trong đó một bình luận mô tả đây là một loại “vũ khí kinh khủng”.

Sau khi đặt hàng, bên mua nhận được email xác nhận đơn, cam kết gửi mã kiện hàng ngay khi súng đã được vận chuyển tới điểm nhận.

Quartz khẳng định trong suốt quá trình đặt mua online, họ không hề được yêu cầu cung cấp thông tin chứng minh độ tuổi hay lý lịch cá nhân không có tiền án - vốn là hai yêu cầu bắt buộc về pháp lý khi mua súng ở Mỹ. Những thông tin này chỉ được yêu cầu khi họ tới nơi chọn để nhận súng sau đó.

Theo tạp chí Forbes, Daniel Defense là một trong những hãng sản xuất súng tư nhân lớn nhất của Mỹ, thành lập năm 2000.

Không nhiều khác biệt

Thực tế, nếu không có những yêu cầu thông tin vừa nêu, việc mua súng rõ ràng chẳng khác gì mua một bộ đồ chơi Lego trên Amazon hay một đôi giày trên trang Zappos.

Theo luật Texas, người mua súng trường phải đủ 18 tuổi trở lên và không có tiền án mắc các tội nghiêm trọng (giết người, hãm hiếp...) hay bạo lực gia đình, đồng thời chính quyền liên bang cũng yêu cầu kiểm tra kỹ lý lịch nhân thân. Tuy nhiên trong thử nghiệm của Quartz, họ không nhận được bất cứ thông báo hay cảnh báo nào khi đặt mua súng online.

Chỉ mãi tới khi đến nơi chọn làm điểm nhận hàng là cửa hàng súng Texas Gun Experience, họ mới được yêu cầu mang theo căn cước công dân và điền vào mẫu khai thông tin nhân thân gồm 3 trang. Việc điền thông tin được thực hiện ngay tại Công ty Texas Gun Experience, thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu của Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) mà cửa hàng súng địa phương được truy cập.

Đó là toàn bộ quy trình đặt mua súng online. Dĩ nhiên súng không được giao tận nhà như bộ đồ chơi Lego hay đôi giày và để mang súng về nhà, người mua còn phải điền thông tin theo yêu cầu vào mẫu khai, nhưng rõ ràng các mô tả cụ thể này cho thấy việc mua một thứ vũ khí có sức hủy diệt lớn như vậy hóa ra không quá khác so với mua những vật dụng thường ngày. Dù thế nào, nó cũng lý giải một phần cho thấy vì sao súng lại phổ biến đến vậy trong xã hội Mỹ.■

Nâng tuổi có ăn thua?

Ngày 25-5, Thượng nghị sĩ Dianne Feinstein (Đảng Dân chủ, bang California) kêu gọi Thượng viện Mỹ lập tức xem xét dự luật Age 21 của bà với nội dung nâng độ tuổi tối thiểu được phép mua các loại vũ khí tấn công và các băng đạn công suất lớn từ 18 lên 21.

Bà Feinstein dẫn hai vụ xả súng gần nhất trong năm nay là ngày 24-5 với 21 người chết và 14-5 với 10 người chết đều do các hung thủ 18 tuổi gây ra và sử dụng súng trường AR-15. Quan điểm của bà nhận được sự ủng hộ của nhiều chính trị gia Đảng Dân chủ và Nhà Trắng cũng bày tỏ đồng thuận. Nhưng phe Cộng hòa vẫn chống đối quyết liệt.

Theo trang TexasTribune.org, hiện chỉ có 6 bang Florida, Washington, Vermont, California, Illinois và Hawaii đã tăng độ tuổi tối thiểu được mua súng trường từ 18 lên 21. Phần lớn đi đến quyết định này sau vụ xả súng năm 2018 tại Parkland, Florida khi hung thủ 19 tuổi sát hại 17 người tại một trường trung học.

Cũng có ý kiến cho rằng nên trang bị vũ khí cho giáo viên để họ có thể tự vệ và bảo vệ học sinh. Nhưng Đài NPR đã dẫn ý kiến của giáo sư Matthew Mayer thuộc Đại học Rutgers, một người nghiên cứu về bạo lực súng đạn, cho rằng đó là ý tưởng tồi “vì nó sẽ gây thêm nhiều thảm họa và rắc rối trong khi hiệu quả thì quá nhỏ”.