Vào quý 3-2012, có tới 1 tỷ chiếc smartphone đang được sử dụng trên toàn thế giới. Đó là một con số chớ hề nhỏ trên một Trái đất có 7 tỷ dân.

1 tỉ smartphone được bán ra trong năm 2013Hàn Quốc: nguy cơ “nô lệ vô hồn” vì nghiện smartphoneTổng thống Mỹ không được phép xài iPhone

Phóng to

Smartphone được con người phát minh ra để phục vụ cuộc sống con người - Nguồn: Internet

Smartphone: ai đã đặt tên cho em?

Thế nhưng liệu có bao nhiêu trong số những người sử dụng hơn 1 tỷ chiếc smartphone đó hiểu được tại sao thiết bị này lại có cái tên “cúng cơm” như vậy? Có thể là lẩm cẩm khi nói smartphone là cell phone (điện thoại di động), trong khi cell phone không phải là smartphone, nhưng điều đó chính xác.

Vào thời đầu của di động, người ta dùng cell phone (viết gọn từ cellular phone) để gọi loại điện thoại có thể xách đi bất cứ đâu chứ không chỉ chịu chết dí một chỗ như điện thoại bàn.

Ban đầu nó dùng để chỉ loại điện thoại mà ta gọi nôm na là “mẹ bồng con”, gồm một điện thoại bàn có 1 hay 2 ống nghe rời kết nối với bàn đế qua sóng không dây. Tuy cùng chung nhóm thiết bị cầm tay (handheld), nhưng cell phone là điện thoại chỉ có chức năng đàm thoại (tức loại mà nay ta gọi là điện thoại chức năng – feature phone), phân biệt với PDA có chức năng của một trợ lý điện tử bỏ túi hay sổ tay điện tử bỏ túi.

Dần dần theo nhu cầu người dùng, hai loại thiết bị này tiệm cận với nhau, cell phone được tích hợp thêm các chức năng của một thiết bị trợ giúp cá nhân, còn PDA có thêm chức năng gọi điện thoại. Vậy là smartphone ra đời. Cách để nhận diện smartphone đơn giản là loại cell phone có hệ điều hành cho phép chạy các ứng dụng của bên thứ ba.

Khái niệm về loại thiết bị kết hợp cả chức năng thoại với điện toán đã được đưa ra từ năm 1973 và tới năm 1994 đã sẵn sàng để được tung ra thị trường.

Tuy nhiên phải đợi tới năm 1997, thuật ngữ smartphone mới chính thức xuất hiện khi hãng Ericsson giới thiệu chiếc GS 88 "Penelope", gọi là “Smart Phone”.

Nhờ công nghệ ngày càng được cải tiến ứng dụng những thành quả khoa học – kỹ thuật mới, smartphone ngày nay đã có giá phải chăng hơn, bao phủ tất cả các phân khúc người dùng. Vì thế, vào giữa tháng 7-2013, có tới 90% số thiết bị cầm tay được bán ra trên toàn cầu là những chiếc smartphone iPhone hay Android.

Theo một cuộc khảo sát ở Mỹ hồi năm 2012, khoảng 50% số người dùng di động làm chủ smartphone. Tới năm nay, tỷ lệ này đã lên tới 70%.

Có thể nói là giờ đây các điều kiện ắt có và đủ cho một chiếc smartphone hoạt động đã được đáp ứng đầy đủ. Sóng di động phủ từ một xóm nhỏ hẻo lánh tới một hải đảo xa xôi. Các nhà mạng đua nhau chiêu dụ và mở rộng lượng khách hàng. Các dịch vụ và nội dung số trên mạng di động ngày càng phong phú và sẵn sàng. Các chủng loại thiết bị đầu cuối bao la bát ngát với nhiều model, thương hiệu và mức giá.

Ở Việt Nam ngày nay, chỉ cần có hơn 1 triệu đồng một chút là người ta đã có thể bỏ túi một chiếc smartphone chạy Android. Và khi Internet đã có thể được kết nối thông qua sóng di động 3G, sắp tới là 4G (một số nước khác đã có), smartphone càng lên ngôi.

Smartphone: hai mặt của bàn tay

Những ích lợi mà smartphone đem lại cho người dùng là vô cùng nhiều và đầy tính thuyết phục.

Chỉ mới cách đây một vài năm, người ta gọi smartphone là một chiếc máy tính PC bỏ túi. Bây giờ cách ví von đó đã có phần lạc hậu. Ăn đứt Tề Thiên Đại thánh vốn chỉ có 72 phép thần thông biến hóa, smartphone hiện nay là một thiết bị số tổng hợp (multipurpose) - đặc biệt là thế hệ mới gọi là phablet có màn hình từ 5 tới 6 inch, với sức mạnh phần cứng ngang ngửa một chiếc notebook, được tích hợp nhiều chức năng và chạy nhiều ứng dụng phần mềm.

Không chỉ là một chiếc máy tính PC bỏ túi có tính năng điện thoại, smartphone còn là một máy chụp ảnh, quay phim chất lượng cao, cũng như là máy thu phát âm thanh, dẫn đường GPS, … smartphone phục vụ con người trong mọi lĩnh vực của đời sống hàng ngày.

Cứ xem những series phim điều tra hiện trường tội ác CSI trên kênh truyền hình AXN, bạn sẽ thấy các nhân viên điều tra Mỹ tung hoành với những chiếc smartphone ra sao.

Nếu muốn kể về những tiện ích của smartphone thì phải gõ bàn phím rã tay. Nhưng... tấm huy chương nào, cho dù của Giải Nobel cũng có 2 mặt.

Có lẽ smartphone là thiết bị duy nhất khiến con người bị lệ thuộc vào nó nhất. Nó thường trực trong túi khi bạn thức và nằm ngay đầu giường khi bạn ngủ. Ngay cả khi tắm rửa hay làm những chuyện “tế nhị”. Nếu trong truyện Tây Du Ký, Tề Thiên Đại thánh bị Phật bà Quan âm thít cái vòng kim cô trên đầu để khống chế thì nay người đời tự nguyện chui cả người vào cái "vòng kim cô smartphone", trói buộc cả cuộc sống thường ngày.

Hồi trước, cánh phóng viên bị ám ảnh với chiếc máy nhắn tin tí xíu gọi là PhoneLink mà tòa soạn trang bị cho. Hễ nghe có tiếng bíp bíp, thì chàng phải lập tức kiếm điện thoại gọi lại cho số máy nhắn tin (ban đầu, PhoneLink chỉ hiện được số phone người nhắn), hay thi hành theo tin nhắn (về sau, máy nhắn tin hiện được cả tin nhắn).

Còn ngày nay, với chiếc smartphone, người dùng bị giám sát mọi lúc mọi nơi – miễn là có mở máy. Mấy ông chồng có chỉ số uy tín thấp nếu định kỳ không gọi về báo cáo “sếp nữ” thì cũng lập tức bị gọi điện thăm chừng. Hồi xưa còn nại cớ ngoài vùng phủ sóng, nay sóng tràn trề và còn có cả tính năng roaming giữa các mạng để xài chung sóng với nhau.

Với chiếc smartphone có tính năng quay phim, chụp ảnh, ghi âm siêu đẳng và dễ che giấu, ai cũng có thể trở thành những “paparazzi” (người chuyên chụp ảnh lén). Bởi vậy, những người có “tật”, đi tới đâu cũng phải đề phòng sợ bị lọt vô máy ảnh của smartphone. Tới nỗi hai người yêu nhau cũng phải cẩn thận mỗi khi hứa hẹn, thề thốt vì coi chừng “anh không cần nói gì, nhưng những lời anh nói có thể được dùng làm bằng chứng” bị ghi âm trong smartphone.

Người ta lâu nay đã cảnh báo rằng smartphone – đặc biệt khi có kết nối Internet – có thể giúp mở rộng các mối kết nối ảo nhưng lại giảm đi các sự nối kết thật. Bạn cứ vào bất cứ một quán cà phê nào đi sẽ thấy có những đôi tình nhân hay nhóm bạn ngồi cùng một bàn hay cùng một băng ghế mà mỗi người chúi mắt vào chiếc smartphone của mình.

Có khi muốn tâm sự, nói với nhau chi đó cũng thông qua Viber, Zalo, Facebook,… chứ chẳng thèm mở miệng, cho dù đang ngồi bên cạnh nhau.

Ngày nay sự “vô tư” của một người có thể được kiểm chứng qua việc người đó có đặt mật khẩu khóa smartphone hay không. Nếu như trước kia, ông chồng không khoái bị vợ lục ví bóp, nay lại rất sợ bị vợ kiểm tra smartphone. Tôi có anh bạn làm ngành y có cô vợ là hậu duệ của Hoạn Thư. Vì thế, tên các bạn gái trong danh bạ của chàng đều được thêm cái chức danh bác sĩ hay dược sĩ, chỉ phân biệt thực hư bằng cách viết Hoa hay viết thường.

Smartphone có gây nguy hiểm chết người không? Có. Vì thế, nhiều nước có luật phạt rất nặng những người vừa lái xe (bất luận xe hơi hay xe gắn máy), vừa sử dụng điện thoại (ngoại trừ dùng tai nghe). Thật ra, ngay cả việc vừa điều khiển xe, vừa trò chuyện điện thoại qua tai nghe có dây hay không dây cũng đều nguy hiểm cho mình và cho người, vì dễ làm mất sự tập trung. Nhiều bệnh viện, hãng xưởng cũng cấm người lao động sử dụng điện thoại di động trong khi làm việc.

Nói chung, bất luận thế nào, smartphone được con người phát minh ra để phục vụ cuộc sống con người. Nó chỉ đơn thuần là một thiết bị vô tri vô giác, được sử dụng ra sao là tùy ở mỗi con người. Mà sống ở trên đời này, hễ ta để cho mình bị quá sa đà hay phụ thuộc vào bất cứ thứ gì cũng đều lợi bất cập hại. Cứ nhìn gương tôi đây, lúc nào cũng có 2 chiếc smartphone ở hai bên túi mà vẫn chưa an tâm nên phải nhét thêm một chiếc nữa trong ngăn balô.