Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển điện mặt trời mái nhà - Ảnh: HỮU HẠNH
Sáng 15-4, tại tọa đàm Sử dụng năng lượng tiết kiệm do báo Tuổi Trẻ tổ chức, các chuyên gia ngành điện và đại diện doanh nghiệp đã giới thiệu nhiều mô hình tiết kiệm điện hiệu quả trong bối cảnh tiêu thụ điện đang chạm ngưỡng kỷ lục, trong khi ngành điện cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển điện mặt trời mái nhà.
"Tấm hộ chiếu" để giữ đơn hàng quốc tế
Trao đổi tại buổi tọa đàm, ông Phan Tấn Học - Giám đốc kỹ thuật Công ty cổ phần TKG Taekwang Vina, doanh nghiệp gia công giày cho Nike với quy mô 60.000 lao động - cho biết với doanh nghiệp này, bài toán điện năng không chỉ dừng lại ở chi phí vận hành mà đã trở thành chỉ số cạnh tranh trực tiếp.
Theo ông Học, đối tác lớn như Nike không chỉ xem báo cáo trên giấy mà tiến hành kiểm tra, đo đạc thực tế tại nhà máy để đánh giá hiệu quả tiết kiệm điện. Kết quả này ảnh hưởng trực tiếp đến việc cấp đơn hàng. "Đây không còn là câu chuyện tiết giảm chi phí nội bộ, mà gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và khả năng giữ đơn hàng quốc tế", ông Học khẳng định.
Với mức tiêu thụ điện "khổng lồ" trung bình 22 triệu kWh/tháng, tương đương 45 tỉ đồng tiền điện, Taekwang Vina đã triển khai một hệ sinh thái giải pháp đồng bộ. Trong 5 năm qua, doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà với công suất 20MW tại các nhà máy để giảm phụ thuộc vào lưới điện trong giờ cao điểm.
Bên cạnh đó, việc thay thế toàn bộ đèn LED, tận dụng ánh sáng tự nhiên, tự động hóa các dây chuyền để tự ngắt khi không hoạt động đã giúp tối ưu hóa từng kWh điện. Đặc biệt, theo ông Học, việc xây dựng văn hóa tiết kiệm được thực hiện qua các chương trình đào tạo hằng ngày, niêm yết quy trình trực quan tại vị trí làm việc và có chế độ khen thưởng, xử lý vi phạm nghiêm túc.
Trong khi đó, ông Lê Đình Kính - Tổng giám đốc Công ty cổ phần TMDV giấy Thuận An - cho biết doanh nghiệp đã chủ động chuyển các công đoạn tiêu hao điện lớn sang khung giờ thấp điểm từ 22h đêm đến 4h sáng để tận dụng giá điện rẻ. Trong giờ cao điểm, nhà máy chỉ thực hiện các khâu phụ trợ ít tốn điện hoặc bảo trì máy móc.
Tuy nhiên, việc chuyển ca làm việc sang ban đêm gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt của công nhân. Để khắc phục, nhà máy phải áp dụng chính sách tăng phụ cấp ca đêm để khuyến khích người lao động.
Ngoài ra, chi phí đầu tư cho các thiết bị hiện đại như hệ thống biến tần cũng rất lớn, dù doanh nghiệp xác định đây là khoản đầu tư cần thiết cho mục tiêu giảm phát thải và tiết kiệm lâu dài.
Khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà
Trong bối cảnh tiêu thụ điện đang chạm ngưỡng kỷ lục, điện mặt trời áp mái được xem là "cứu cánh" cho hệ thống điện vào các khung giờ nắng nóng. Theo ông Bùi Trung Kiên - Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), TP đang có khoảng 22.000 hệ thống, với tổng công suất xấp xỉ 1.800MW.
Trong đó, khoảng 1.400MW được đầu tư trước năm 2021, giai đoạn bùng nổ theo các cơ chế khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo. Khoảng 400MW còn lại được lắp đặt từ sau năm 2021 đến nay.
Đây được xem là nguồn điện phân tán có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện của TP.HCM liên tục gia tăng, nhất là trong các đợt nắng nóng kéo dài.
"Bởi nếu không có nguồn điện mặt trời mái nhà này, phụ tải điện của TP trong những thời điểm cao điểm sẽ tăng thêm đáng kể, tương đương áp lực phải bổ sung một nhà máy điện quy mô lớn để đảm bảo cung ứng", vị này nói.
Đáng chú ý, vào khoảng 15h, khi nhu cầu sử dụng điện cho điều hòa, thiết bị làm mát và hoạt động sản xuất - kinh doanh tăng cao, hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể đóng góp đáng kể vào tổng nguồn cung, qua đó giảm sức ép lên lưới điện quốc gia và hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ.
"Không chỉ mang lại lợi ích cho hệ thống điện, mô hình này còn tạo ra hiệu quả kinh tế trực tiếp cho người sử dụng", vị này khẳng định.
Dù vậy, ngành điện đang đối mặt với "khoảng trống thông tin" khi có tới 600MW công suất điện mặt trời áp mái chưa được khai báo hoặc chưa có dữ liệu quản lý. "Việc khai báo không nhằm mục đích cấp phép, mà để ngành điện nắm được quy mô và vị trí, từ đó huy động kịp thời các nguồn khác bù đắp khi thời tiết thay đổi đột ngột như mây che hay mưa lớn", ông Kiên giải thích.
Trong khi đó, ông Phạm Viết Thạch - Phó trưởng Ban Môi trường và phát triển bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) - cam kết rằng EVN sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển điện mặt trời mái nhà. Mọi quy trình, hồ sơ đấu nối và thủ tục lắp đặt công tơ hai chiều hiện được công khai minh bạch trên website solar.evn.com.vn, để khách hàng dễ dàng tra cứu.
"Đây được xem là nguồn điện giúp giảm chi phí cho người tiêu dùng và hỗ trợ hệ thống trong những thời điểm bức xạ tốt. EVN đặc biệt khuyến khích mô hình "tự sản tự tiêu" cho các cơ quan công sở, cơ sở sản xuất và hộ gia đình, nhất là khi kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng", ông Thạch nói.
Sức ép kép lên lưới điện đô thị
Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Bùi Trung Kiên - Phó tổng giám đốc EVNHCMC - cho biết dữ liệu cho thấy trong đợt cao điểm vừa qua, công suất tiêu thụ điện tại TP.HCM đã vọt lên khoảng 9.200MW. Đáng chú ý, sản lượng điện tiêu thụ lũy kế đạt khoảng 190 triệu kWh, với mức tăng trưởng sản lượng ước tính lên đến 60% so với cùng kỳ năm trước.
Theo ông Kiên, từ sau ngày 20-3, khi TP.HCM bước vào giai đoạn nắng nóng cực đoan, nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát tại các khu dân cư tăng vọt, gây sức ép lớn lên hệ thống trong các khung giờ cao điểm.
Khối sản xuất cũng góp phần đẩy tổng cầu điện năng lên cao khi các nhà máy tăng tốc đơn hàng sau kỳ nghỉ Tết. Theo ông Kiên, về nguyên tắc, nếu nhu cầu tiêu thụ điện tăng quá cao, ngành điện buộc phải huy động các nguồn có giá thành cao hơn, ví dụ như điện chạy dầu (có lúc vượt ngưỡng 40.000 đồng/lít), trường hợp này nếu xảy ra sẽ gây áp lực rất lớn lên chi phí toàn ngànhh.
"Dù ưu tiên nguồn giá thấp để giữ ổn định mặt bằng giá điện, nhưng áp lực bảo đảm an toàn lưới điện khi các trạm biến áp và đường dây rơi vào trạng thái quá tải là không thể xem nhẹ", ông Kiên nhấn mạnh.
Nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong mùa nắng nóng đang gây áp lực rất lớn lên hệ thống truyền tải điện - Ảnh: HỮU HẠNH
1.500 tỉ đồng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan, công sở...
Theo thông tin tại tọa đàm, đề án lắp đặt điện mặt trời áp mái tại các cơ quan, công sở đang được TP.HCM triển khai với tổng mức đầu tư dự kiến trên 1.500 tỉ đồng cho công suất gần 100MW. Sở Tài chính đang chủ trì lấy ý kiến để sớm thông qua chủ trương đầu tư, hứa hẹn biến các trụ sở công thành những điểm sáng về năng lượng tái tạo.
Theo ông Ngô Trọng Hiền - Trưởng Ban kinh doanh Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), đơn vị này cũng đang đẩy mạnh hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến qua trang solar.evn.com.vn.
Người dân có thể tham khảo giá thị trường, công suất và được hỗ trợ tính toán khả năng thu hồi vốn minh bạch. EVNSPC cũng có đội ngũ chuyên gia tư vấn sâu cho từng ngành đặc thù như hộ nuôi tôm, trồng thanh long để có giải pháp tiết kiệm điện hợp lý nhất.
Nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng
Ông Phan Tấn Học cho biết Taekwang Vina đang nghiên cứu giải pháp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Dù chi phí vẫn còn cao khiến thời gian hoàn vốn kéo dài, nhưng trong tương lai, hệ thống lưu trữ này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phát điện sản xuất trong giờ cao điểm, nâng tỉ lệ tiết kiệm lên mức 20%.
Đại diện Signify cũng cho biết tập đoàn đang đóng góp vào nỗ lực tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả thông qua nền tảng Interact (chiếu sáng tương tác) thế hệ mới, qua đó mang lại các ứng dụng thông minh hơn, an toàn hơn và hiệu quả hơn cho các tòa nhà và đô thị.
Trong bối cảnh chiếu sáng ngày càng chiếm tỉ trọng lớn trong tiêu thụ năng lượng của các tòa nhà và cả các đô thị lớn, công nghệ mới của Signify tích hợp cảm biến và điều khiển không dây, giúp hình thành các hệ thống vận hành dựa trên dữ liệu, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
"Giải pháp Interact cho phép các chủ tòa nhà và đơn vị vận hành tiếp cận dữ liệu chuyên sâu, đồng thời kiểm soát toàn diện hạ tầng chiếu sáng. Đến nay đã được triển khai trong hơn 40.000 dự án trên toàn cầu", vị này cho biết.
