Theo phân tích của báo New York Times, số học sinh trường công từ mẫu giáo đến lớp 12 đã giảm tại 30 bang kể từ giữa những năm 2010. Các chuyên gia cảnh báo đây mới chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm," và tình hình sẽ còn tiếp tục xấu đi trong những năm tới.

Tỉ lệ sinh giảm

Nguyên nhân lớn nhất dẫn đến tình trạng sụt giảm tuyển sinh hiện nay là tỉ lệ sinh thấp kỷ lục tại Mỹ. Sau khi đạt đỉnh vào năm 2007, con số này đã giảm 24% trong gần hai thập kỷ qua.

Trung tâm Thống kê giáo dục quốc gia Mỹ (NCES) chỉ ra xu hướng giảm tuyển sinh sẽ còn tiếp diễn trong nhiều năm tới.

Bà Marguerite Roza, Giám đốc Edunomics Lab - nhóm nghiên cứu về tài chính giáo dục - thuộc Đại học Georgetown, nhận định: "Năm nay thực ra mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm".

Không chỉ tỉ lệ sinh giảm, chi phí sinh hoạt leo thang tại các thành phố lớn cũng đang khiến nhiều gia đình rời đi. Giá nhà cao, áp lực tài chính và xu hướng làm việc linh hoạt sau đại dịch COVID-19 khiến nhiều người chuyển ra ngoại ô hoặc tới các bang có mức sống dễ chịu hơn.

Tại Portland (bang Oregon) - nơi có khoảng 44.000 học sinh trường công - số lượng tuyển sinh đã giảm 9% kể từ năm 2014. Bà Kimberlee Armstrong, Giám đốc hệ thống trường công của thành phố, cho biết nguyên nhân không chỉ là ít trẻ em hơn, mà còn là việc cả gia đình rời khỏi thành phố.

"Mọi người đang chọn nuôi con ở nơi khác, chuyển ra ngoại ô hoặc những nơi có giá nhà ở phải chăng hơn", bà nói. "Thành phố Portland không chỉ mất đi học sinh, mà chúng tôi còn đang mất đi các gia đình".

Hệ thống trường công Portland hiện phải đối mặt với khoản thâm hụt ngân sách khoảng 50 triệu USD vào năm 2027, và đang tính tới khả năng sa thải nhân sự hoặc đóng cửa trường học.

Dù số trẻ vào mẫu giáo năm nay cao hơn dự kiến, giới chức giáo dục địa phương cho rằng điều đó không đủ để đảo ngược xu thế dài hạn.

Tại Denver (bang Colorado), xu hướng suy giảm học sinh bắt đầu từ năm 2020 do tỉ lệ sinh thấp nhiều năm và chi phí sinh hoạt tăng cao. Thành phố này từng ghi nhận sự phục hồi nhờ làn sóng nhập cư mạnh từ năm 2022 đến 2024, khi hàng nghìn trẻ em mới gia nhập hệ thống trường học.

Tuy nhiên dưới các biện pháp siết nhập cư gần đây của chính quyền Tổng thống Trump, số học sinh tại Denver lại tiếp tục giảm.

Nguy cơ đóng cửa trường học

Việc số học sinh suy giảm không chỉ ảnh hưởng tới lớp học, mà còn trực tiếp tác động đến tài chính của các khu trường công.

Tại Mỹ, ngân sách trường công thường được phân bổ dựa trên số lượng tuyển sinh. Ít học sinh đồng nghĩa với ít tiền hơn để duy trì cơ sở vật chất, trả lương giáo viên và duy trì chất lượng giảng dạy.

Để cắt giảm chi tiêu, nhiều trường buộc phải loại bỏ các môn tự chọn, giảm lớp nâng cao hoặc thu hẹp hoạt động ngoại khóa.

Các chuyên gia cảnh báo đây có thể trở thành một "vòng xoáy suy giảm": khi chất lượng chương trình học giảm xuống, càng nhiều gia đình sẽ rời bỏ trường công để chuyển sang trường tư, giáo dục tại nhà hoặc trường trực tuyến.

Một trong những giải pháp được nhiều địa phương cân nhắc là đóng cửa trường học. Tuy nhiên đây thường là quyết định gây nhiều tranh cãi, vì liên quan trực tiếp tới cộng đồng dân cư, giáo viên và học sinh.

Câu chuyện tại Pittsburgh (bang Pennsylvania) còn đáng lo ngại hơn. Hội đồng giáo dục tại đây đang xem xét lại kế hoạch đóng cửa chín trường học, sau khi hệ thống trường công của thành phố mất khoảng 25% số học sinh trong thập kỷ qua.

Ông Gene Walker, Chủ tịch Hội đồng giáo dục Pittsburgh, cho rằng việc tái cơ cấu là điều cần thiết để tập trung nguồn lực cho các trường còn lại, giúp duy trì các môn nghệ thuật, âm nhạc và ngoại ngữ cho học sinh.

Dù một số nhà nhân khẩu học tin rằng tỉ lệ sinh tại Mỹ có thể phục hồi nếu nhiều phụ nữ chỉ trì hoãn việc sinh con sang độ tuổi 30 hoặc 40, phần lớn chuyên gia cho rằng hệ thống trường công vẫn phải chuẩn bị cho một giai đoạn co hẹp kéo dài.

"Nếu chúng tôi chờ thêm 10 đến 15 năm nữa, tôi không chắc các trường công này còn tồn tại được không", ông Walker nói.

Thiếu trẻ em, nhiều trường mầm non Trung Quốc chuyển làm viện dưỡng lão

Số lượng trường mẫu giáo ở Trung Quốc đã giảm hơn 5% vào năm 2023, cho thấy hệ quả tất yếu của việc tỉ lệ sinh đang giảm đến mức báo động.