Trao đổi với Tuổi Trẻ, chuyên gia Singapore và trí thức, nhà khoa học người Việt tại Singapore đánh giá sức sống của mối quan hệ này nằm ở hai trụ cột: một mô hình hợp tác kinh tế - công nghệ đang chuyển dần sang chiều sâu và vai trò ngày càng chủ động của lực lượng trí thức hai nước.

Bổ trợ chiến lược

Theo PGS.TS Dương Minh Hải (ĐH Quốc gia Singapore), điều khiến quan hệ Việt Nam - Singapore được xem là hình mẫu là sự bổ trợ chiến lược rất rõ ràng. Việt Nam có nguồn nhân lực trẻ, thị trường năng động và tốc độ chuyển đổi số nhanh, trong khi Singapore mạnh về quản trị, tài chính, công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Quan trọng hơn cả, giữa hai nước có niềm tin chính trị bền vững và tinh thần cùng phát triển thay vì cạnh tranh ngắn hạn. Trên cơ sở đó, ông Hải tin tưởng chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ mở ra giai đoạn hợp tác sâu hơn về khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức giữa hai nước.

Nhận định hai nước có tiềm năng hợp tác rất lớn trong trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ xanh và kinh tế tuần hoàn, ông Hải chỉ ra nhu cầu cấp thiết hiện tại: "Giai đoạn tới, Việt Nam và Singapore cần chuyển từ "mua công nghệ" sang "đồng kiến tạo công nghệ".

Khi hai nước cùng nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các công nghệ chiến lược, quan hệ song phương sẽ không chỉ là hình mẫu kinh tế của ASEAN mà còn trở thành biểu tượng hợp tác về đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong khu vực".

Tán đồng ý kiến này, ông Edward Lim - Giám đốc quốc gia BLOCK71 Vietnam (nền tảng tư vấn, kết nối cho start-up công nghệ Việt Nam) - đánh giá trong bối cảnh toàn cầu phân mảnh và chuỗi cung ứng tái cấu trúc, lợi thế thuộc về những đối tác tin cậy có thể cùng nhau phát triển.

Ông Lim nêu ba đề xuất để biến quan hệ Việt Nam - Singapore thành những thành quả chung, có thể tạo hiệu ứng tích lũy trong suốt một thập niên.

Thứ nhất, hai bên có thể thúc đẩy một hành lang kết nối theo khu vực giữa Nhật Bản - Singapore - Việt Nam. Trong đó, Nhật Bản có công nghệ và kỹ thuật chính xác. Singapore có vốn, khung pháp lý, năng lực kết nối toàn cầu; và Việt Nam là cứ điểm sản xuất và môi trường thử nghiệm thực tế. Thứ hai, hai nước cần thúc đẩy cụ thể hóa những thỏa thuận được ký kết. Thứ ba, xây dựng quan hệ từ nền tảng con người, bắt đầu từ thế hệ trẻ.

Mong muốn đóng góp cho đất nước

Khi nhắc đến các dự án hợp tác song phương, không thể nhắc đến vai trò của lực lượng trí thức hai nước. Singapore hiện là nơi hội tụ, học tập, nghiên cứu của bộ phận đông đảo trí thức Việt Nam. Trong thời gian qua, lực lượng trí thức này đã tích cực đóng góp chuyên môn, chất xám về cho Tổ quốc.

Bà Tạ Thùy Liên - Trưởng ban liên lạc Cộng đồng người Việt Nam tại Singapore - khẳng định trong kỷ nguyên số, trí thức người Việt ở Singapore tự định vị bản thân là những mắt xích trong "mạng lưới tuần hoàn chất xám toàn cầu".

"Tình cảm với quê hương không chỉ là sự hoài niệm mà đã chuyển hóa thành khát vọng được cống hiến thực chất. Trí thức kiều bào không tìm kiếm sự so sánh về đãi ngộ vật chất thông thường, mà mong mỏi nhất là sự minh bạch trong chính sách và mong muốn được trao cơ hội như những "kiến trúc sư trưởng", tham gia vào việc hoạch định, xây dựng các di sản nền móng công nghệ dài hạn cho đất nước", bà Liên chia sẻ.

Những đóng góp đó đã có hình hài cụ thể. Theo bà Liên, ngày 23-5 vừa qua, cộng đồng trí thức Việt đã tổ chức thành công Diễn đàn Trí thức và Đổi mới sáng tạo Việt Nam tại Singapore 2026 (VSIF).

Tại đây, nền tảng V-NEXUS đã được giới thiệu. Đây là mô hình kết nối trí thức thế hệ mới, sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nhằm tự động hóa việc "khớp lệnh" giữa nhu cầu công nghệ trong nước và chuyên gia toàn cầu.

"Qua mô hình đó, từng bước hình thành một hạ tầng kết nối tri thức không biên giới, giúp các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu trong nước tiếp cận đúng chuyên gia, đúng năng lực, vào đúng thời điểm", bà Liên giới thiệu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong

Tại hội đàm với Thủ tướng Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là những lĩnh vực mới mà Việt Nam ưu tiên hợp tác với Singapore.