Động thái này không chỉ nhằm bảo đảm quá trình chuyển giao quyền lực, mà còn gửi đi thông điệp cứng rắn về sự đoàn kết nội bộ của Tehran giữa lúc chiến sự leo thang.

Người được ủng hộ rộng rãi

Hội đồng Chuyên gia - cơ quan có thẩm quyền lựa chọn lãnh tụ tối cao - đã đồng ý bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei (56 tuổi), người vốn được xem là nhân vật kín tiếng nhưng có quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh cha ông thiệt mạng hôm 28-2 trong đợt tấn công của Mỹ - Israel, mở màn chiến dịch chống lại Iran.

Theo Đài Al Jazeera, gần như toàn bộ bộ máy quyền lực của Iran đã công khai bày tỏ sự ủng hộ với vị tân Lãnh tụ tối cao này.

Tổng thống, Chủ tịch Quốc hội, IRGC, các lực lượng vũ trang, lực lượng bán quân sự Basij, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao, cảnh sát quốc gia cùng các cơ quan quốc phòng và tình báo đều đồng loạt ra tuyên bố hậu thuẫn nhà lãnh đạo mới.

Phong trào Hezbollah tại Lebanon và lực lượng Houthi tại Yemen cũng khẳng định sự ủng hộ đối với ông Mojtaba.

Gửi đi thông điệp đoàn kết

Sự đồng thuận nhanh chóng của các trung tâm quyền lực được xem là phản ứng trực tiếp trước những phát biểu cứng rắn từ Washington.

Tổng thống Mỹ Donald Trump không chỉ chỉ trích khả năng ông Mojtaba lên nắm quyền, gọi ông là một nhân vật "nhẹ ký", mà còn tuyên bố lãnh đạo mới của Iran "sẽ không tồn tại lâu" nếu không nhận được sự chấp thuận từ Mỹ.

Trước đó, ông Trump thậm chí nói Washington sẽ lựa chọn "một nhà lãnh đạo vĩ đại và có thể chấp nhận" sau khi Iran "đầu hàng vô điều kiện".

Việc Tehran vẫn nhanh chóng công bố quyết định bổ nhiệm, theo nhiều nhà phân tích, là một hành động thách thức rõ ràng. "Điều đó có nghĩa là họ không nhượng bộ và sẽ không nhượng bộ", ông Vali Nasr, cựu quan chức Mỹ hiện làm việc tại Đại học Johns Hopkins, nhận định.

Với Tehran, vấn đề này được coi là "lằn ranh đỏ". Việc vẫn công bố quyết định bổ nhiệm, bất chấp cảnh báo từ Israel rằng "bất kỳ ai được chọn làm lãnh tụ tối cao tiếp theo đều sẽ trở thành mục tiêu tấn công", cho thấy thông điệp mà giới chức Iran muốn gửi đi là hết sức rõ ràng: tương lai chính trị của đất nước là vấn đề nội bộ, không một thế lực bên ngoài nào có quyền can thiệp, và chính Iran sẽ tự quyết định người lãnh đạo của mình.

Giới quan sát cho rằng việc nhanh chóng hoàn tất quá trình bổ nhiệm, cùng sự ủng hộ công khai từ các trung tâm quyền lực, được thực hiện nhằm dập tắt mọi nguy cơ rạn nứt nội bộ sau hàng loạt vụ ám sát giới lãnh đạo cấp cao ngay trong ngày đầu của cuộc chiến.

"Lựa chọn ông Mojtaba trở thành lãnh đạo là khá sáng suốt ở thời điểm này, vì ông ấy đã quen thuộc sâu sắc với việc điều hành và phối hợp các cơ quan an ninh và quân sự", nhà phân tích Mehdi Rahmati tại Tehran nói trong cuộc phỏng vấn với báo New York Times. "Ông đã đảm nhiệm phần việc này từ trước".

Ở cương vị Lãnh tụ tối cao, ông Mojtaba sẽ có tiếng nói quyết định cuối cùng đối với các vấn đề chiến tranh cũng như chương trình hạt nhân của Tehran. Một số chuyên gia cho rằng việc ông được lựa chọn giữa thời điểm chiến sự cho thấy hệ thống hiện tại "không có ý định thỏa hiệp và sẽ kháng cự bằng mọi giá".

Dù vậy, ông Mojtaba Khamenei đến nay vẫn chưa xuất hiện trước công chúng. Những người ủng hộ đang chờ đợi được nghe bài phát biểu đầu tiên của ông trên cương vị Lãnh tụ tối cao, trong khi giới quan sát cho rằng các yếu tố an ninh khiến mọi động thái công khai đều phải được cân nhắc kỹ lưỡng.

Iran có tân lãnh tụ tối cao, rồi sao nữa?

Không còn bàn về cái chết của cố lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, sự chú ý đang dồn sang người kế nhiệm, một nhân vật vừa lạ nhưng cũng vừa quen: ông Mojtaba Khamenei.