Khu ký túc xá miễn phí dành cho công nhân do Tập đoàn Pegatron xây dựng tại Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, TP Hải Phòng - Ảnh: HÀ QUÂN
Cụ thể, tại buổi tiếp xúc cử tri mới đây, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết Quốc hội và Chính phủ đều đã có nghị quyết riêng về vấn đề này.
Sắp tới, Luật Nhà ở sẽ sửa đổi về tiêu chí, tiêu chuẩn, thủ tục hành chính để người dân có điều kiện tiếp cận tốt hơn với nhà ở xã hội.
70.000 căn hộ cho công nhân thuê, mua
Hiện đã có khoảng 70.000 căn hộ được chốt phương án xây dựng theo cơ chế này, tạo cơ sở để TP vượt mức mục tiêu 200.000 căn nhà ở xã hội. Cạnh đó, TP.HCM cũng sẽ phát triển dự án phân khúc nhà ở thương mại giá hợp lý tại vùng ven, đi kèm với đầu tư hạ tầng kết nối trung tâm.
Khác với mô hình nhà ở xã hội truyền thống, loại hình này hướng đến việc doanh nghiệp chủ động đầu tư quỹ đất, xây dựng và cho thuê, qua đó mở thêm lựa chọn chỗ ở phù hợp hơn với khả năng chi trả của công nhân.
Nhiều người lao động cho rằng nếu giá thuê hợp lý, thủ tục đơn giản và có môi trường sống tốt hơn các khu trọ tự phát hiện nay thì đây có thể là hướng đi phù hợp với nhu cầu thực tế của phần đông công nhân.
Trong căn phòng nhỏ gần Khu công nghiệp Tân Tạo, anh Lê Anh Trung (công nhân quê Đồng Tháp) cho hay vợ chồng anh đã gắn bó với TP.HCM hơn 15 năm nhưng đến nay vẫn chỉ quanh quẩn với bài toán tiền trọ, tiền ăn và chi phí sinh hoạt hằng tháng.
"Phòng chỉ đủ để chiếc xe máy với cái tủ lạnh nhỏ. Phần còn lại là chỗ ngủ nghỉ, sinh hoạt của cả gia đình. Hai vợ chồng làm công nhân, thu nhập khoảng 16 triệu đồng/tháng, trừ tiền trọ, tiền ăn uống rồi gửi về quê phụ giúp cha mẹ thì cũng chỉ còn dư chút ít", anh kể.
Nhiều năm sống ở TP.HCM, anh Trung từng nghĩ đến chuyện mua nhà để "an cư", nhưng với thu nhập công nhân, ngay cả khi có chính sách hỗ trợ thì áp lực chi tiêu thường nhật vẫn là điều khiến nhiều người phải dè dặt.
Không xa khu trọ của anh Trung, gia đình anh Nam (có một con gái) cũng đang thuê một căn phòng nhỏ để ở. Điều khiến anh trăn trở nhất không phải là sự chật chội, mà là môi trường sống của con trẻ.
"Buổi trưa trời nóng hầm hập, trong phòng bí lắm, có bật quạt cũng khó ngủ. Nhìn con sinh hoạt trong không gian như vậy thấy thương quá", anh chia sẻ.
Anh Nam cho biết từng tìm hiểu một số dự án nhà ở xã hội nhưng sau đó đành tạm gác ý định vì mức tích lũy ban đầu và áp lực vay trả lãi vượt quá khả năng tài chính của gia đình. Ngoài ra, nhiều thủ tục giấy tờ vẫn là rào cản với công nhân vốn không rảnh rang trong giờ hành chính.
Dẫu vậy, mong muốn có một nơi ở ổn định, gần trường học, cơ sở y tế và môi trường sống tốt hơn vẫn luôn hiện hữu với nhiều gia đình công nhân.
"Không cần nhà quá lớn, chỉ mong có chỗ ở đàng hoàng hơn để con cái có điều kiện sống tốt hơn", anh Nam nói.
Giá nhà ở công nhân tại nhiều địa phương vẫn quá cao so với thu nhập của đa số công nhân - Ảnh: TỰ TRUNG
Cần những khu lưu trú đúng nghĩa
Theo đại diện UBND phường Bình Tân, địa bàn hiện có khoảng 20.000 công nhân sinh sống và làm việc, nhu cầu về chỗ ở của lực lượng lao động này là rất lớn, nhưng nhu cầu mua nhà ở xã hội trên thực tế lại không cao như kỳ vọng.
"Đa phần công nhân đến từ các tỉnh thành khác. Họ làm việc vài chục năm rồi có xu hướng trở về quê sinh sống khi lớn tuổi. Vì vậy, nhiều người không đặt mục tiêu sở hữu nhà ở TP.HCM mà ưu tiên chỗ ở ổn định, giá thuê phù hợp để yên tâm làm việc", vị này cho biết.
"Cụ thể hơn, công nhân cũng cần không gian sống đúng nghĩa, có chỗ sinh hoạt cộng đồng, sân chơi trẻ em, môi trường sạch sẽ và giá thuê hợp lý", vị này nói thêm.
Ở góc độ doanh nghiệp, một số đơn vị trong khu công nghiệp cũng nhìn nhận câu chuyện nhà ở đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ chân lao động. Nhiều công nhân thường xuyên chuyển chỗ ở do giá thuê tăng hoặc điều kiện sinh hoạt không đảm bảo, kéo theo biến động nhân sự.
Một chủ doanh nghiệp sản xuất tại khu vực phía tây TP.HCM cho rằng điểm đáng chú ý trong định hướng mới của TP.HCM là sự tham gia của Liên đoàn Lao động TP.HCM với vai trò trung gian hỗ trợ thu tiền thuê từ doanh nghiệp hoặc người lao động để các đơn vị đầu tư yên tâm vận hành dự án.
"Doanh nghiệp xây nhà cho thuê thường lo nhất là bài toán vận hành và thu tiền thuê hằng tháng. Nếu có tổ chức đứng ra phối hợp, kết nối với người lao động thì mô hình này sẽ thuận lợi hơn rất nhiều", vị này nói.
Nhà ở xã hội luôn được nhiều người lao động quan tâm - Ảnh: TRÍ ĐỨC
Cần gói chính sách riêng
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP.HCM, nhận định việc TP.HCM định hướng phát triển mô hình nhà ở cho công nhân thuê thay vì chỉ tập trung vào nhà ở xã hội để bán là một bước điều chỉnh rất đáng chú ý, cho thấy cách tiếp cận đang dần sát hơn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động đô thị hiện nay.
Điểm đáng chú ý nhất trong mô hình này là sự tham gia của tổ chức công đoàn, cụ thể là Liên đoàn Lao động, với vai trò trung gian kết nối giữa doanh nghiệp đầu tư nhà ở, doanh nghiệp sử dụng lao động và công nhân thuê nhà.
Tuy nhiên, không chỉ thu tiền thuê nhà, Liên đoàn Lao động cần được trao thêm vai trò trong việc xác lập tiêu chuẩn nhà ở công nhân, giám sát chất lượng vận hành, hỗ trợ giải quyết tranh chấp và đặc biệt là tham gia xây dựng chính sách hỗ trợ người lao động thuê nhà.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh giá sinh hoạt tăng, cần tính đến cơ chế hỗ trợ trực tiếp tiền thuê nhà cho công nhân có thu nhập thấp, nhất là lao động trẻ, công nhân nuôi con nhỏ hoặc làm việc trong các ngành thâm dụng lao động.
Khoản hỗ trợ này có thể không quá lớn nhưng sẽ giúp người lao động giảm áp lực chi tiêu và có điều kiện tiếp cận các khu lưu trú tốt hơn, thay vì tiếp tục ở trong những khu trọ tự phát chật hẹp.
Bên cạnh đó, muốn doanh nghiệp mạnh dạn tham gia đầu tư thì phải có chính sách đủ hấp dẫn. Đây là lĩnh vực lợi nhuận không cao, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi chi phí đất đai và xây dựng ngày càng lớn. Nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp thì rất khó thu hút doanh nghiệp làm bài bản, quy mô lớn.
Ngoài ra, Nhà nước cũng nên xem đây là một dạng hạ tầng an sinh lao động, tương tự hạ tầng giao thông hay giáo dục, chứ không chỉ là câu chuyện bất động sản đơn thuần.
Khi người lao động có nơi ở ổn định, chi phí hợp lý, môi trường sống tốt hơn thì doanh nghiệp cũng hưởng lợi vì giữ chân được lao động, giảm biến động nhân sự và nâng năng suất làm việc.
Lo nhà cho công nhân, an cư mới yên tâm sản xuất
Khu ký túc xá dành cho công nhân của Tập đoàn Luxshare ICT tại Khu công nghiệp Vân Trung (tỉnh Bắc Ninh) - Ảnh: HÀ QUÂN
Tại các tỉnh trọng điểm công nghiệp phía Bắc, có nhiều mô hình phát triển nhà ở dành cho công nhân và chuyên gia làm việc trong nhà máy.
Đó là các dự án nhà ở công nhân do các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh bất động sản như Viglacera đầu tư xây dựng tại Khu công nghiệp Yên Phong (tỉnh Bắc Ninh) để bán và cho công nhân thuê, thuê mua.
Mô hình thiết chế nhà ở công đoàn dành riêng cho công nhân tại các khu công nghiệp Đồng Văn 1, Đồng Văn 2, Đồng Văn 3 (tỉnh Ninh Bình), do Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với địa phương xây dựng bằng nguồn quỹ công đoàn để cho công nhân thuê, thuê mua.
Ngoài ra, các nhà đầu tư FDI lớn khi đến Việt Nam đầu tư nhà máy cũng xây dựng hàng loạt khu ký túc xá dành riêng cho công nhân công ty.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, tại Hải Phòng, khu ký túc xá dành cho gần 10.000 công nhân Nhà máy Pegatron Việt Nam được doanh nghiệp xây dựng khang trang gần Khu công nghiệp DEEP C 2A, thuộc Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải. Hàng chục dãy ký túc xá cao từ 4 - 6 tầng được xây dựng để phục vụ nhu cầu ở của công nhân và đội ngũ chuyên gia làm việc trong nhà máy.
Khu ký túc xá nằm cách nhà máy khoảng 8km, được doanh nghiệp xây dựng với đầy đủ tiện ích như phòng sinh hoạt cộng đồng, phòng y tế và khu tập luyện thể thao cho công nhân.
Chị Nguyễn Thị Xoan (quê Hưng Yên), một công nhân Nhà máy Pegatron Việt Nam, chia sẻ: Hầu hết công nhân khi tuyển dụng vào làm việc tại nhà máy đều được khuyến khích ở trong ký túc xá do công ty xây dựng miễn phí. Tất cả công nhân, chuyên gia ở trong ký túc xá sẽ được đưa đón đến nhà máy làm việc bằng xe buýt riêng của công ty.
Về chi phí, hằng tháng công nhân chỉ phải đóng tiền phí bảo trì tòa nhà khoảng 100.000 đồng/tháng và tiền điện, nước sinh hoạt hằng tháng theo thực tế sử dụng, các chi phí khác đều do công ty chi trả.
Để lo chỗ ở cho công nhân, năm 2020 ngay khi được TP Hải Phòng cấp chứng nhận đầu tư dự án tại Khu công nghiệp DEEP C 2A, thuộc Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Tập đoàn Pegatron (Đài Loan) đã đề xuất với TP Hải Phòng việc xin đất để xây ký túc xá cho công nhân.
Cùng với quá trình xây dựng nhà máy, tuyển dụng công nhân thì các khu ký túc xá dành cho công nhân và chuyên gia làm việc trong nhà máy cũng được tập đoàn xây dựng.
Ông Huang Jen Chieh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Pegatron Việt Nam, cho biết công ty đã đầu tư 800 triệu USD và đang xây dựng một số nhà xưởng mới và ký túc xá cho công nhân viên giai đoạn 2.
Việc xây ký túc xá, theo ông Huang Jen Chieh, là một trong những chính sách nhất quán của tập đoàn khi đầu tư ở nước ngoài và thể hiện cam kết đầu tư lâu dài của tập đoàn ở Việt Nam.
"Khi xây ký túc xá, chúng tôi còn mua nhiều thiết bị gia dụng và tặng lại cho người lao động", ông Huang Jen Chieh bày tỏ.
Ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công ty TNHH Luxshare-ICT Vân Trung (Bắc Ninh), cũng cho hay ngoài chính sách lương thưởng, bảo hiểm xã hội, công ty còn có hệ thống ký túc xá, nhà ăn, tiện ích phục vụ đời sống vật chất và tinh thần của người lao động nhằm giữ chân đội ngũ hơn 27.500 lao động cống hiến với công ty.
Theo ông Trường, ký túc xá không giới hạn thời gian lưu trú hay đối tượng (nhân viên, công nhân, thực tập sinh). Gần ký túc xá có khu dân cư đông đúc với nhiều nhà hàng, quán ăn, tiệm trà, tạp hóa, giặt là... nên công nhân không phải lo lắng đi xa mua đồ, ăn uống.
Đến nay, có 4 tòa nhà 6 tầng và 6 tòa nhà 18 tầng đi vào hoạt động, cơ bản hỗ trợ nhu cầu của một bộ phận công nhân viên công ty.
Không chỉ có Pegatron, Luxshare-ICT và nhiều tập đoàn FDI quy mô lớn khác khi đầu tư nhà máy tại Việt Nam đều tự lo quỹ đất để xây dựng những khu ký túc xá hiện đại phục vụ nhu cầu ở của đội ngũ chuyên gia và công nhân làm việc trong nhà máy.
Tại Khu công nghiệp Yên Bình 1 (tỉnh Thái Nguyên), Tập đoàn Samsung cũng xây dựng 26 dãy ký túc xá cao khoảng 6 tầng để lo chỗ ở cho hàng chục ngàn công nhân làm việc trong các nhà máy của tập đoàn.
Nhật Bản biến chỗ ở thành phúc lợi cạnh tranh
Nguồn lao động trẻ khan hiếm trong bối cảnh nước này đối mặt với tình trạng già hóa dân số nghiêm trọng khiến các công ty phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút sinh viên mới ra trường, trong đó có đầu tư mạnh cho chỗ ở nhân viên.
Tập đoàn thương mại Itochu là một trong những ví dụ điển hình khi mở khu ký túc xá tập trung dành cho nhân viên nam tại Yokohama từ năm 2018.
Khoảng 230 nhân viên hiện sống tại đây trong môi trường được thiết kế giống một khu căn hộ hiện đại hơn là ký túc xá truyền thống. Itochu cũng mở thêm khu nhà dành cho nhân viên nữ vào tháng 3-2025.
Trong khi đó, "ông lớn" Ngân hàng Nhật Bản MUFG Bank cũng lên kế hoạch xây mới khu ký túc xá lớn tại Tokyo vào năm ngoái, với thiết kế chú trọng quyền riêng tư hơn cho thế hệ lao động trẻ.
Ngoài ra còn có thêm các khu giặt đồ kết hợp quán cà phê có màn hình lớn để cư dân cùng xem thể thao, cũng như các phòng làm việc trực tuyến với tổng chi phí chỉ bằng khoảng một nửa giá thuê nhà bên ngoài trong bối cảnh giá bất động sản tại Tokyo liên tục tăng.
Theo các khảo sát, khoảng 40% sinh viên tìm việc hiện xem "ký túc xá hoặc nhà ở công ty" là yếu tố quan trọng khi lựa chọn nơi làm việc, vượt cả các phúc lợi như giờ làm ngắn hay hỗ trợ nuôi con.
Singapore siết chuẩn ký túc xá
Năm 2020, hàng chục nghìn lao động nhập cư tại Singapore từng mắc COVID-19 do điều kiện sống chật chội trong các ký túc xá công nhân khiến nhà ở trở thành vấn đề cần cải tổ.
Tháng 1 năm nay, ký túc xá NESST Tukang - khu lưu trú đầu tiên do Bộ Nhân lực Singapore trực tiếp xây dựng và sở hữu - đã đi vào hoạt động tại Jurong với sức chứa khoảng 2.400 lao động cho 210 phòng.
NESST là viết tắt của "Nurture, Engage, Support, Shape and Transform" (nuôi dưỡng, kết nối, hỗ trợ, định hình và chuyển đổi). Theo bộ tiêu chuẩn mới của Singapore, mỗi phòng chỉ được tối đa 12 người, khoảng cách giữa các giường ít nhất 1m và mỗi lao động phải có tối thiểu 4,2m² không gian sinh hoạt.
Các phòng đều phải có khu vệ sinh khép kín và hệ thống cách ly riêng để sẵn sàng ứng phó dịch bệnh trong tương lai.
Ký túc xá mới được thiết kế với cửa sổ lớn để tăng thông gió tự nhiên, có không gian xanh, phòng gym, sân cricket, siêu thị tiện ích và khu bếp chung.
Singapore cũng tích hợp nhiều công nghệ quản lý như quét thân nhiệt tự động, theo dõi nước thải nhằm phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh và hệ thống nhận diện khuôn mặt để giám sát sức khỏe cư dân.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận