Các bệ phóng tên lửa đạn đạo Iran diễn tập trong một cuộc tập trận năm 2021 - Ảnh: FARS NEWS
Tên lửa đạn đạo của Iran là một trong những công cụ then chốt trong các đợt không kích trả đũa Mỹ và Israel. Các tên lửa đạn đạo có tầm bắn xa nhất của họ có thể bay từ 2.000km đến 3.000km.
Sở hữu kho tên lửa lớn nhất Trung Đông
Theo Al Jazeera, lực lượng tên lửa của Iran giữ vai trò xương sống trong cách nước này tiến hành chiến tranh và phát tín hiệu răn đe, một phần vì không quân Iran vẫn phụ thuộc vào nhiều máy bay cũ.
Giới phân tích quốc phòng cho rằng Tehran sở hữu kho tên lửa lớn nhất và đa dạng nhất Trung Đông, bao gồm cả tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
Hệ thống tên lửa này được thiết kế để giúp Iran có khả năng tấn công xa ngay cả khi họ không sở hữu một lực lượng không quân hiện đại.
Nhiều địa điểm tên lửa của Iran nằm trong và xung quanh thủ đô Tehran.
Theo Hãng tin Reuters, Iran thiết lập ít nhất 5 “thành phố tên lửa ngầm” tại nhiều tỉnh khác nhau, bao gồm Kermanshah, Semnan và những khu vực gần vùng Vịnh.
Kể từ khi Mỹ và Israel triển khai cuộc tấn công phối hợp nhằm vào Iran từ ngày 28-2, hai quốc gia này đã tập trung tối đa vào việc phá hủy các bệ phóng tên lửa - những công cụ cho phép lực lượng Tehran tấn công mục tiêu ở khoảng cách lên tới 2.000km.
Israel tuyên bố đã phá hủy hơn 300 bệ phóng trong cuộc xung đột. Các nhà phân tích ước tính Iran có thể còn khoảng 100 - 200 bệ để chống chọi từ giờ đến khi chiến sự hạ nhiệt.
Năng lực tên lửa của Iran bị đe dọa?
Hai người phụ nữ đi ngang qua một xe phóng tên lửa đạn đạo ở Tehran tháng 2-2026 - Ảnh: AFP
Theo báo Financial Times, việc vận hành bệ phóng tên lửa là một trong những công việc nguy hiểm nhất thế giới, vì luôn tiềm ẩn nguy cơ thiệt mạng gần như ngay lập tức. Đặc biệt là khi phần lớn các loại tên lửa của Iran chỉ có thể phóng từ bệ phóng chuyên dụng.
“Đây có lẽ là công việc nguy hiểm nhất trên Trái đất vào lúc này. Tuổi thọ nghề nghiệp có lẽ chỉ tính bằng ngày, và sớm thôi có thể chỉ còn tính bằng giờ”, chuyên gia Farzin Nadimi về chương trình tên lửa Iran tại Viện Washington (Mỹ) nhận định.
Theo giáo sư Mauro Gilli tại Trường Hertie (Đức), nếu đối thủ phá hủy thành công các bệ phóng, tên lửa đạn đạo sẽ trở nên vô dụng.
Toàn bộ bệ phóng và nhóm vận hành sẽ bị tên lửa của đối thủ đánh trúng và biến thành đống sắt vụn, nếu họ rơi vào tầm ngắm của các máy bay không người lái và vệ tinh phía trên.
Do đó, bộ phận vận hành bệ phóng tên lửa được huấn luyện để dựng bệ phóng và phóng tên lửa nhanh nhất có thể.
Trong điều kiện thuận lợi, họ có thể phóng tại những vị trí đã chuẩn bị sẵn chỉ sau 10 phút.
Theo chuyên gia nghiên cứu cấp cao Cameron McMillan tại Trung tâm Sức mạnh Quân sự và Chính trị (CMPP), việc các bệ phóng tên lửa của Iran đã có sự sụt giảm đáng kể đến từ nhiều yếu tố kết hợp.
Trong đó, những nguyên nhân chính bao gồm hậu quả từ các chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm vào kho dự trữ, các kíp vận hành tên lửa Iran bị phá hủy, chiến lược phân bổ bệ phóng của chính quyền Tehran, thách thức khi phải tiết kiệm tên lửa để duy trì một cuộc xung đột kéo dài và giữ lại năng lực răn đe khi xung đột kết thúc.
Hiện chưa thể dự đoán chính xác liệu kho bệ phóng tên lửa của Iran có thể trụ được bao lâu. Giáo sư Gilli bày tỏ: “Chiến tranh càng kéo dài thì càng khó khăn, vì số bệ phóng càng ít thì mỗi bệ phóng sẽ bị nhiều phương tiện săn đuổi hơn”.
Trong tương lai ngắn, đây sẽ là bài toán mà Tehran phải giải quyết. Họ sẽ phải tìm hướng khắc phục mới nếu muốn đảm bảo khả năng tấn công, khả năng răn đe hậu chiến, cũng như duy trì các mục đích chiến lược khác.
