Giá xăng dầu tăng mạnh đang gây áp lực lên nhiều ngành - Ảnh: HỮU HẠNH
Tại một quán bún bò trên đường Vĩnh Lộc (xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM), bà H., chủ quán, vừa trụng bún vừa cho biết: "Ngày 6-3 tôi đổi một bình gas 12kg cho gia đình với giá 420.000 đồng, sáng 8-3 hỏi lại thì không còn loại 12kg nữa mà chỉ bình 6kg nhưng có giá lên tới 290.000 đồng - đâu phải chỉ tăng 30.000 đồng/bình 12kg như các hãng gas thông báo".
Nỗ lực giữ giá dù "thấm đòn"
Bà H. tâm sự quán ăn nhỏ, chi phí tăng vậy là "thấm đòn" nhưng khó tăng giá ngay vì khách rất nhạy cảm. Nên trước mắt bà chỉ còn cách tiết kiệm gas, nấu vừa đủ, không để nồi nước lèo sôi suốt cả buổi như trước.
Tài xế xe ôm công nghệ Công Khải (32 tuổi, quê Hà Nội) tại khu vực gần sân bay Tân Sơn Nhất cho biết trước mỗi ngày nếu chạy "hết công suất" sẽ tốn khoảng 100.000 đồng tiền xăng cho quãng đường di chuyển khoảng hơn 110km.
Nhưng từ hôm qua, khi xăng tăng giá lên 27.047 đồng/lít, với 100.000 đồng tiền xăng thì nay chỉ chạy từ 7h sáng đến hơn khoảng 16h chiều đã cạn bình. Nên anh Khải lo phải cắt giảm chi tiêu nhiều khoản để bù.
Bà Đào Thùy Linh, quản lý chuỗi nhà hàng Ếch Xanh với 5 cơ sở chính tại TP.HCM, cho biết trước mắt doanh nghiệp chưa điều chỉnh giá bán mà tập trung rà soát lại quy trình vận hành để giảm tiêu hao năng lượng.
Mọi thứ trở nên sốt sắng hơn kể từ khi bà nhận được thông báo từ Petrolimex, rằng nguồn khí gas cho thời gian tới có thể sẽ không được cấp theo đúng tiến độ.
Bà yêu cầu hạn chế bật bếp quá sớm, chuyển sang sử dụng các thiết bị bếp công nghiệp có hiệu suất cao hơn để tiết kiệm gas. Nhiều công đoạn sẽ chuyển sang nấu bằng bếp điện. "Chúng tôi đã họp và lên hết mọi phương án, dĩ nhiên nếu thiếu gas thì bắt buộc phải đóng cửa một hai cơ sở gần nhau", bà Linh nói.
Trong khi đó, đại diện một doanh nghiệp vận tải hàng hóa tại TP.HCM đi các tỉnh miền Trung cho biết nhiên liệu thường chiếm khoảng 30 - 40% chi phí vận hành đội xe. Giải pháp trước mắt là tối ưu lộ trình vận chuyển, tăng tỉ lệ xe chạy đủ tải, hạn chế xe chạy rỗng, yêu cầu tài xế kiểm soát tốc độ và hạn chế dừng đỗ không cần thiết.
Còn tại Hà Nội, giá các mặt hàng thực phẩm cơ bản chưa có điều chỉnh tăng giá dù tác động trực tiếp khi giá xăng dầu tăng mạnh.
Theo chị Hương - tiểu thương kinh doanh thịt heo tại chợ đầu mối nông sản trên đường Chiến Thắng (Hà Đông, Hà Nội), từ sau Tết Nguyên đán, tiêu dùng chững lại nên giá nhiều mặt hàng thực phẩm tươi sống có xu hướng giảm nhẹ so với trước Tết.
Đặc biệt, nguồn cung hàng hóa vẫn dồi dào nên mặc dù giá xăng dầu tăng mạnh, vẫn chưa trực tiếp tác động làm tăng giá các mặt hàng thiết yếu.
Tuy vậy, chị Hương lo ngại độ trễ, yếu tố tâm lý và nếu tình hình giá xăng dầu tiếp tục tăng mạnh như vừa qua, sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vận chuyển của người sản xuất, khiến tiểu thương phải tăng giá bán.
Một quán hủ tiếu tại xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM vừa treo biển tăng giá - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Xem xét giảm các loại thuế, phí...
Trước diễn biến nhanh chóng và đề xuất về thuế của Bộ Tài chính, nhiều chuyên gia cho rằng cần giải pháp nhanh và mạnh về thuế phí để trấn an và giảm tác động của giá năng lượng tăng.
TS Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho hay với hai lần điều chỉnh giá xăng dầu ngày 5-3 và 7-3 vừa qua, giá xăng dầu trong nước tăng khoảng 35 - 36% so với đầu tháng 2. Trong khi đó, giá xăng dầu tăng có tác động rất lớn đến nền kinh tế, gây áp lực đáng kể lên lạm phát.
Nếu chi phí vận chuyển hàng hóa, hành khách tăng sẽ kéo theo các loại giá hàng hóa khác có thể tăng. Đặc biệt là yếu tố lạm phát kỳ vọng, do dự báo giá có xu hướng tiếp tục tăng, doanh nghiệp có thể điều chỉnh giá sớm hơn hoặc tăng mạnh hơn để phòng ngừa rủi ro.
TS Nguyễn Bích Lâm nhấn mạnh quỹ bình ổn xăng dầu là công cụ quan trọng, cần sử dụng hợp lý để hỗ trợ thị trường, giúp biên độ tăng giá xăng dầu không quá lớn. "Nếu giá xăng dầu tăng quá mạnh trong thời gian ngắn thì tác động tới CPI và tâm lý thị trường sẽ rất lớn", ông Lâm nói.
GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển doanh nghiệp, cho rằng giá xăng dầu tăng cao đã khiến một số doanh nghiệp vận tải và sản xuất phải dừng hoạt động. Vì vậy, "tôi kiến nghị Chính phủ xem xét giảm thêm các loại thuế, phí liên quan đến xăng dầu để giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp".
Đặc biệt, ông Quốc Anh cho rằng cần triển khai ngay các chính sách giãn, hoãn thuế, giảm lãi suất và cơ cấu lại nợ vay đối với các doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp. Bên cạnh đó, đề nghị giảm một số phí logistics như phí đường bộ, BOT, bến cảng... để hỗ trợ ngành vận tải duy trì hoạt động.
Các giải pháp này cần được thực hiện khẩn cấp nhằm giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn và giữ ổn định chuỗi cung ứng.
Đa dạng hóa nguồn nhập khẩu xăng
TS Lê Quốc Phương, nguyên Phó giám đốc Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại (Bộ Công Thương), kiến nghị cùng với các giải pháp mang tính ngắn hạn, cần xem đây là cơ hội để đưa ra những giải pháp dài hạn.
Đó là việc đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu, tăng năng lực dự trữ năng lượng quốc gia, xây dựng cơ chế điều hành thị trường linh hoạt hơn để ứng phó tốt hơn trước những biến động, rủi ro của thị trường.
TS Nguyễn Bích Lâm cho rằng cần theo dõi chặt chẽ các nhóm hàng hóa có khả năng tác động lớn tới lạm phát, gồm các nguyên liệu đầu vào quan trọng như sắt thép, vật liệu xây dựng, phân bón, thức ăn chăn nuôi, các mặt hàng thiết yếu. Chính sách tiền tệ cũng cần được điều hành linh hoạt, thận trọng, kiểm soát cung tiền, điều hành lãi suất và tín dụng phải hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Ông Lâm nhấn mạnh cần phối hợp với chính sách tài khóa như sử dụng công cụ thuế để điều tiết (điều chỉnh ở mức phù hợp các thuế đang được tính trong giá xăng dầu như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng...).
Ngoài ra, cần đa dạng hóa nguồn nhập khẩu xăng. Hiện không dễ thực hiện ngay nên trước mắt cần tập trung bảo đảm nguồn cung trong nước, đặc biệt là duy trì hoạt động ổn định và tối đa công suất của các nhà máy lọc dầu nội địa. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân sử dụng nhiên liệu tiết kiệm, hiệu quả, hợp lý.
Xây dựng kịch bản điều hành, sử dụng quỹ bình ổn phù hợp
Theo đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) trước đây khi giá xăng dầu tăng trên 7%, Bộ Công Thương có thể tự động chi quỹ. Tuy nhiên, với Luật Giá hiện nay, việc sử dụng quỹ phải đánh giá tác động, mặc dù kỳ điều hành vừa qua có tăng giá mạnh.
Do đó, việc sử dụng quỹ cần có đánh giá tác động, nếu trường hợp giá xăng dầu tăng mạnh, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội thì được áp dụng chi quỹ bình ổn. Việc chi quỹ phải tuân thủ quy định của Luật Giá và được Chính phủ phê duyệt, đồng thời có các tiêu chí rõ ràng về điều kiện, mức độ, tỉ lệ biến động giá để quyết định việc sử dụng quỹ.
Hiện cục đang xây dựng các kịch bản điều hành, tính toán phương án sử dụng quỹ. Song đây chỉ là một phương án để bình ổn giá, nên bộ tiếp tục theo dõi và đề xuất sử dụng các biện pháp khác như điều chỉnh thuế phí khi cần thiết, rút ngắn thời gian thông quan, đảm bảo nguồn ngoại tệ tín dụng cho doanh nghiệp nhập khẩu.
Đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%
Trước nguy cơ nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn do căng thẳng tại Trung Đông, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) xuống 0% đối với nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu.
Theo hồ sơ gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính cho biết đang xây dựng nghị định sửa đổi mức thuế suất MFN đối với một số mặt hàng xăng dầu theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời ứng phó với biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Bộ Tài chính đánh giá việc eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại châu Á. Nhiều nhà máy lọc dầu buộc phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ và hạn chế xuất khẩu.
Ở trong nước, một số nhà máy lọc dầu cũng có nguy cơ gặp khó khăn nếu nguồn cung dầu thô nhập khẩu bị thiếu hụt. Hiện nay phần lớn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc với thuế suất chủ yếu 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, việc tìm nguồn thay thế có thể gặp khó khăn và chi phí nhập khẩu tăng.
Để chủ động nguồn cung cho thị trường trong nước, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate. Thuế nhập khẩu đối với diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0%.
Theo tính toán, nếu áp dụng theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỉ đồng. Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30-4-2026.
Nguồn cung nguyên liệu của 2 nhà máy lọc dầu ra sao?
Về nguồn cung nguyên liệu chế biến xăng dầu, theo đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn vẫn hoạt động bình thường, nguyên liệu đủ sản xuất cho đến hết tháng 3 năm nay.
Nguồn cung có thể tăng thêm vì trước đó ngày 6-3, tại nghị quyết số 36, Chính phủ đã đưa ra một số giải pháp cấp bách: yêu cầu các chủ dầu bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với các loại dầu thô/condensate (chưa ký kết hợp đồng xuất bán) phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước.
Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên được phép mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô, nguyên liệu sản xuất xăng dầu.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận