Ngày 12-3, báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức talkshow "Béo phì: Hệ lụy, cách phòng tránh và phương pháp điều trị".

Bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp - Chủ tịch Hội Dinh dưỡng thực phẩm TP.HCM - cho biết trước đây, béo phì thường được hiểu đơn giản là tình trạng dư thừa mỡ quá mức.

Tuy nhiên, hiện nay Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức công nhận béo phì là một bệnh lý mạn tính. Thậm chí theo các nghiên cứu, tỉ lệ tử vong do các bệnh liên quan đến béo phì hiện đã vượt xa tử vong do suy dinh dưỡng.

Tại Việt Nam, chỉ trong khoảng 10 năm, tỉ lệ thừa cân béo phì đã tăng gấp đôi. Theo các dữ liệu toàn quốc, hiện nay khoảng 21% người trưởng thành bị thừa cân béo phì.

Đáng lo ngại hơn, tỉ lệ này ở trẻ em lại cao hơn người lớn. Hiện có khoảng 20% trẻ em trong độ tuổi học đường (từ 6 đến 18 tuổi) rơi vào tình trạng thừa cân hoặc béo phì.

TP.HCM là một trong những địa phương có tỉ lệ béo phì cao nhất cả nước. Ước tính có khoảng 37-38% người trưởng thành trong độ tuổi lao động bị thừa cân béo phì. Ở trẻ em trong độ tuổi học đường, tỉ lệ này có thể lên tới khoảng 44%.

Theo các bác sĩ, có nhiều yếu tố dẫn tới tình trạng thừa cân béo phì ở giới trẻ như: chế độ dinh dưỡng bất hợp lý, lối sống thụ động, tốc độ ăn uống cho tới các vấn đề về viêm mãn tính mức độ thấp, hoặc yếu tố di truyền và bệnh lý, cả yếu tố về kinh tế...

Một trong những ví dụ tiêu biểu về chế độ dinh dưỡng bất hợp lý được các bác sĩ chỉ ra là thói quen ăn uống theo trend, ăn mukbang với lượng đồ ăn nhiều, ăn tốc độ nhanh, cùng việc tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa đường ẩn như: trà trái cây, trà sữa, đồ ăn nhanh.

Bác sĩ Trương Phước Tân - chuyên khoa nội tiết - tiểu đường - béo phì tại TP.HCM - lý giải khi tiêu thụ đường tinh luyện (loại đường chỉ số đường huyết cao) thường xuyên sẽ làm tăng nồng độ đường trong máu đột ngột, dẫn đến tình trạng kháng Insulin, đây là tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 ở người trẻ.

Bên cạnh đó, thói quen ăn đêm cũng là nguyên nhân thúc đẩy tình trạng thừa cân béo phì, và gây ra nhiều triệu chứng khác như: mất ngủ, khó tiêu và trào ngược dạ dày hoặc thậm chí là tiểu đường... Đây cũng là một trong những lý do khiến tình trạng đột quỵ ở tuổi trẻ ngày càng phổ biến.

Bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp cho rằng để điều trị béo phì trước hết phải xác định được tình trạng/mức độ bệnh lý (dựa theo chỉ số BMI và tỉ lệ eo/hông để xác định mỡ của cơ thể nằm ở đâu) và thói quen sinh hoạt, lối sống của bệnh nhân.

Trong đó đảm bảo nguyên tắc cắt giảm năng lượng, tức năng lượng nạp vào phải thấp hơn năng lượng tiêu hao. Cần cân đối dinh dưỡng như điều chỉnh tỉ lệ đạm - béo - bột đường đúng theo hướng dẫn của y bác sĩ, cắt giảm thực phẩm chế biến sẵn hoặc thực phẩm đồ ăn nhanh chứa nhiều muối, đường... kết hợp cùng vận động.

Trong các trường hợp người bệnh béo phì có bệnh lý khó giảm bằng cách thông thường, có thể sử dụng các phương pháp can thiệp ngoại khoa như: cắt dạ dày ống, nối tắt dạ dày, thắt đai dạ dày (ba cách này đều nhằm hạn chế thức ăn vào) và đặt bóng dạ dày... Tuy nhiên, cần điều trị tại những cơ sở y tế có uy tín.

Béo phì không chỉ do 'ăn nhiều - ít vận động'

Nhiều người cho rằng thừa cân, béo phì đơn giản là hậu quả của việc ăn nhiều và ít vận động. Tuy nhiên các chuyên gia cho rằng cách hiểu này chưa đầy đủ. Béo phì là một bệnh mạn tính có cơ chế sinh học phức tạp, cần được điều trị.